تبلیغات
انجمن علمی دانشجویی الهیات دانشگاه امام صادق علیه السلام - گزارش خبری دوره تدبر در قرآن كریم

گزارش خبری دوره تدبر در قرآن كریم

تاریخ:شنبه 22 مهر 1391-07:20 ب.ظ

دوره تدبر در قرآن كریم تابستان امسال نیز برگزار شد. طرح تدبر در قرآن كریم از سال 86 به همت....

گزارش تفصیلی دوره تدبر در قرآن كریم

رفع مهجوریت قرآن و تحقق چشم‌انداز جامعه قرآنی= تدبر در  قرآن

«و قال الرسول یا رب إن قومی اتخذوا هذا القرآن مهجورا»[1]

قرآن كریم كتاب هدایت همگان است: «هدی للناس»[2] و هر كس می‌تواند به اندازه ظرفیت علمی و عملی خود به طور مستقیم و در پرتو رهنمودها و هدایت‌های اهل بیت وحی (علیهم السلام) از آن بهره‌مند شود.

همانطور كه تمسك به قرآن نباید دست‌آویز ادعای بی‌نیازی از عترت قرار بگیرد، تمسك به عترت هم نباید بهانه‌ای برای احساس بی‌نیازی از ارتباط مستقیم با قرآن كریم باشد، زیرا همه ما موظف به پیروی از قرآن و عترت هستیم: «إنی تارك فیكم الثقلین ما إن تمسكتم بهما لن تضلوا ابدا كتاب الله و عترتی اهل بیتی و إنهما لن یفترقا حتی یردا علی الحوض»[3]. قرآن بدون عترت، قرآن بدون قرآن است و عترت منهای قرآن، عترت منهای عترت است، زیرا حقیقت این دو جدای از یكدیگر نیست.

افزون بر این بر اساس برخی از نقل­های این حدیث متواتر، قرآن ثقل اکبر است و عترت ثقل کبیر، یعنی از میان قرآن و عترت، قرآن محور است. گرچه در عالم ملکوت میان حقیقت قرآن و عترت جدایی نیست، اما در عالم ملک، عترت (علیهم السلام)، معلم قرآن، مجری قرآن و در میدان جهاد، فدایی قرآن­اند. علی (علیه السلام) صبر می­کند، تا قرآن بماند. حسن (علیه السلام) جام زهراگین صلح را قهرمانانه می­نوشد، تا قرآن بماند. حسین (علیه السلام) با خاندان وحی به مقتل می­شتابد، تا قرآن بماند و قرآن باید بماند تا دین بماند و انسان­ها تا همیشه تاریخ هدایت شوند.

بر این اساس یكی از مسئولیتها و تكالیف نظام اسلامی و آحاد  مسلمانان، توجه به كتاب خدا و اقتداء و اهتداء به آن است. امت اسلام باید همه تلاش خود را در جهت رفع مهجوریت قرآن كریم به كار گیرد، تا مشمول شكایت رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) در روز قیامت قرار نگیرد: «و قال الرسول یا رب إن قومی اتخذوا هذا القرآن مهجورا»[4]. این امر افزون بر تكلیف و وظیفه الهی، راه سعادت افراد و جوامع نیز هست.

قرآن کریم، زیربنا و محور اساسی همه شئون فردی، خانوادگی، اجتماعی و حکومتی اسلام است، بنابراین ما زمانی به جایگاه بلند اسلامی بودن بار می­یابیم که قرآنی باشیم. فرد مسلمان، جامعه مسلمان و حکومت اسلامی جز با محوریت قرآن و حضور پررنگ آن در صحنه هدایت و امامت به کمال خود نمی­رسد.

بحمد الله پس از بنیان‌گذاری جمهوری اسلامی در ایران، فعالیتهای خوبی در زمینه رفع مهجوریت قرآن كریم انجام گرفته است، اما هنوز تا خارج شدن كامل قرآن كریم از مهجوریت و تحقق شاخصهای مطلوب جامعه قرآنی راه زیادی باقی است و قرآن كریم به عنوان ركن اساسی دین مبین اسلام و كتاب هدایت همگان مورد توجه كافی قرار نگرفته است.

چشم انداز جایگاه قرآن كریم در جامعه اسلامی آن است كه آحاد آن به سطحی از فهم قرآن دست یابند كه بتوانند:

1.       بینش‌های خود را بر اساس فهم خویش از قرآن سامان دهند، بدین معنی كه دیده‌ها، ‌شنیده‌ها و خوانده‌های كلان زمانه خویش را به قرآن كریم عرضه كنند و صحت و سقم آنها را دریابند، یعنی فهم جامع جهان‌بینی و ایدئولوژی دینی از طریق قرآن همگانی بشود و عموم مردم بتوانند فهمی همه جانبه از معارف علمی و عملی قرآن بدست آورند، چون فهم غیر جامع و غیر جمعی نمی‌تواند پاسخی صحیح و كامل برای نیازها و پرسش­های همگان باشد.

2.       انگیزه‌های عملی خود را بر اساس فهم خود از قرآن سامان دهند، بدین معنی كه شهوت و غضب؛ محبت و عداوت؛ ارادت و كراهت و تولی و تبری خود را با عرضه به قرآن كریم تنظیم كنند و از این طریق با انتخابی آگاهانه در هر قدم زندگی، عزمی راستین در انجام وظایف خود داشته باشند.

ضرورت تدبر با توجه به مراتب  نقش‌ آفرینی آن  در طی مسیر از وضعیت كنونی تا تحقق چشم انداز مورد نظر آشكار می‌گردد. تدبر زمینه­ای را فراهم می­سازد که قرآن کریم به عنوان آب حیات در متن زندگی مردم جریان یابد و همگان بتوانند برای ارتقاء مقامات انسانی خود از آن بهره ببرند. تدبر یاری می­کند تا اهل قرآن، خود را در قرائت و حفظ تنها محصور نگردانند، مردم حصار محدودیت رجوع به قرآن در ماه رمضان را در هم شکنند، از خلاصه کردن قرآن در مجالس ختم و قبرستان رهایی یابند، از فرونهادن قرآن بر فراز تاقچه­ها و توهم تبرک صرف با این کتاب آسمانی نجات یابند و آن را در دست عمل خویش جای دهند، تا برای آنان راه را از چاه بنماید. تدبر کمک می­کند تا انسانها از پندار انحصار قرائت کتاب در ثواب رها شود و به اندیشه بلند کتاب هدایت بودن آن رهنمون گردند و در یک کلام، روش تدبر در قرآن، با عمومی‌سازی فهم قرآن كریم و فراهم‌ سازی امكان ترویج آن، زمینه رفع مهجوریت كتاب خدا را فراهم ساخته و راه دست‌یابی به چشم‌انداز مطلوب جامعه قرآنی را هموار می سازد:

1. تدبر راه عمومی سازی فهم ابتدایی قرآن کریم

یكی از مصادیق بارز مهجور كردن قرآن كریم، تحجیر فهم قرآن است. تحجیر به معنی سنگ چین كردن یك محدوده برای تصاحب آن و ممانعت از ورود دیگران به آن است و تحجیر فهم قرآن كریم بدین معنی است كه فهم قرآن برای گروهی خاص ممكن است و عموم مردم را راهی برای فهم آن نیست، در حالی كه توصیه‌های مكرر و عمومی قرآن به تدبر، تفكر و سایر اقسام فهم،  شاهدی بر بطلان این مدعی است.

با توجه به مطلب فوق وظیفه داریم كه برای همگانی سازی فهم ابتدایی قرآن تلاش كنیم، اما بررسی فعالیت‌های انجام گرفته در راستای این هدف، بیانگر این واقعیت است كه همچنان نارسائیهای قابل توجهی در این عرصه هست.

امروزه تلاش برای عمومی سازی فهم قرآن در توصیه و تشویق به مطالعه یا فراگیری ترجمه و تفسیر محدود شده است و تدبر به عنوان راهكار عمومی فهم قرآن، همچنان امری غریب است كه با وجود تأكیدات فراوان قرآن و معصومین (علیهم السلام)، جایگاهی نیافته است، زیرا چیستی و روش آن به اندازه لازم شناخته شده نیست.

این كتاب برای پاسخ‌گویی به خلأ موجود در این عرصه سامان یافته و تحصیل این آرزوی مهم را از راه ضابطه‌مند كردن و آموزشی ساختن روش تدبر در سوره‌های قرآن كریم پیگیری می‌كند. برخی مشتاقانه در فعالیتهای مختلف قرآنی شركت می‌كنند، اما در ارتباط صحیح و كامل با معانی و معارف قرآن ناكامند. چنین افرادی یا از سقوط در وادی تفسیر به رأی مذموم نگران‌اند و یا خود را از فهم قرآن كریم ناتوان می‌بینند. روش تدبر در قرآن كریم، این دو مانع مهم روی آوردن به فهم كتاب خدا را برطرف می‌‌سازد.

2. روش تدبر زمینه ساز ترویج معانی قرآن کریم توسط نهادهای مسئول

نهادهای اسلامی، قرآنی، علمی، فرهنگی و دولتی (حوزه‌های علمیه، دانشگاه‌های اسلامی، پژوهشكده‌های اسلامی، مهد‌ها و موسسات قرآنی، وزارت آموزش و پرورش، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، صدا و سیما و ...)،  نقش تعیین كننده‌ای در رفع مهجوریت قرآن و تحقق چشم انداز جامعه قرآنی دارند، اما تا زمانی كه نتوانند ارتباطی صحیح میان عموم مردم و قرآن دوستان با معانی و معارف قرآن بر قرار كنند، در انجام این رسالت به شاخص‌های مطلوب نخواهند رسید، زیرا هدف اصلی از نهادینه كردن ارتباط با قرآن، زمینه‌سازی برای استفاده فكری و رفتاری  افراد و جوامع از قرآن است و این مهم جز در پرتو ارتباط عموم مردم با معانی و معارف قرآن حاصل نمی‌شود.

طرح تدبر بر آن است تا با ارائه مفهوم، روش و نمونه تدبر، امكان آموزش (آسان، كوتاه مدت، دارای برنامه‌ریزی آموزشی و درسی، با استفاده از متدهای آموزشی روز و ...) و فرهنگ‌سازی فهم جمعی و جامع قرآن را برای نهادهای مربوطه فراهم سازد و از این راه سهمی در افزایش كمی و بهبود كیفی رویكرد مردم نسبت به معانی و معارف كتاب خدا داشته باشد.

تعریف «تدبر در قرآن»

 اینک که معنی ماده و هیأت تدبر و همچنین مفهوم لغوی تدبیر و تدبر قرآن مشخص شد، می­توان تعریفی از تدبر ارائه داد:

«فهمِ روشمند و هماهنگ ظاهر قرآن كریم»

توضیح: تدبر، فهمی منسجم و هماهنگ است که باید از تنگنای سلایق شخصی عبور کرده و در شاهراه قانون و ضابطه عقلایی (ادبیات، مرتکزات فطری منطق و اصول) صورت بگیرد و بستر محکم این شاهراه چیزی جز ظاهر قرآن کریم نیست. آری تدبر، فهم قانونمند سیاقی و مقایسه­ای و به دیگر بیان، فهم مجموعی ظاهر قرآن است.

طرح تدبر در قرآن كریم:

طرح تدبر در قرآن كریم از سال تحصیلی87 -86 با حضور حجت الاسلام الهی زاده (از شاگردان ویژه حضرت آیت الله جوادی آملی حفظه الله) در کارگاه‌های آموزشی چند روزه به همت مرکز تحقیقات و انجمن علمی دانشجویی الهیات در دانشگاه امام صادق علیه السلام آغاز شد. در طول سال اول (سال 86) شرکت‌کنندگان طرح در قالب گروه‌هایی به مطالعه و مباحثه‌ی تفسیر گرانسنگ المیزان ذیل سوره‌های مشخصی که توسط استاد تعیین شده بود پرداختند. در سال دوم (سال 87) طرح با حضور حجت الاسلام صبوحی (از شاگردان مبرّز استاد حجت الاسلام الهی زاده و حضرت آیت الله جوادی آملی حفظهما الله) به طور جدی ادامه یافت که یکی از ثمرات آن تربیت چند تن از دانشجویان قرآن و حدیث به مربیگری این طرح بود. 

پس از آن نیز و با ورود دانشجویان قرآن و حدیث 88 به دانشگاه، این دانشجویان از همان سال اول شروع به تعلم طرح از آقای سلمان­نژاد(یکی از شاگردان حجت الاسلام صبوحی و یکی از مربیان این طرح) کرده و به حول و قوه‌ی الهی چند ترم به صورت فوق برنامه و حتی یك ترم نیز به صورت درس موضوعات انتخابی در محضر قرآن كریم بوده­اند.

همچنین برای ادامه انس با قرآن به طور مستمر، آمادگی دانشجویان برای ورود به طرح تدبر و تفسیر دانشگاه و تکمیل تدبر سوره­های موجود در تدبر و تفسیر5 دانشگاه و همچنین برای آموزش روش­های مربیگری و تدریس برای دیگر کدها، این دانشجویان و کارگروه طرح تدبر در قرآن کریم تصمیم گرفت برای رسیدن به این اهداف دوره­ای 6 روزه در تابستان 90 ، در محل شهرستان مهریز استان یزد و با حضور تعداد تقریبا 10 نفر و با استادی جناب حجت الاسلام عباس صبوحی برگزار كند. كه به اذعان دوستان دوره­ای بسیار مفید و سودمند بود.

بر همین اساس و با ورود دانشجویان ورودی‌های 89 و 90 به دانشگاه، برای آشنایی این دانشجویان با طرح تدبر و انس بیشتر با ساحت مقدس قرآن كریم، كلاس‌های تخصصی در طول سال‌تحصیلی برای آنان برگزار گردید كه پس از پایان سال‌تحصیلی و با استقبال این دانشجویان و برخی دیگر از دوستان تصمیم به برگزاری دوره‌ی تابستانی دیگری نیز در تابستان امسال و به منظور استفاده هرچه بیشتر و بهتر از مأدبه قرآن گرفته شد. البته این دوره برای ادامه مباحث كد 89 و آشنایی اولیه دانشجویان 90 برقرار شد كه إن‌شاءالله در طول سال‌تحصیلی و تابستان‌های بعد نیز ادامه خواهد داشت.

زمان، مكان و اعضاء دوره:

با قطعی شدن برگزاری دوره در تابستان شروع به برنامه‌ریزی برای دوره شد. در ابتدا صحبت‌های اولیه با استاد گرامی جناب حجت الاسلام عباس صبوحی انجام شد و زمان اولیه دوره با در نظر گرفتن وقت دانشجویان نیز انتخاب شد. سپس با صحبت‌هایی كه با انجمن علمی-دانشجویی الهیات انجام شد در صدد تهیه بودجه و هزینه‌های دوره برآمده شد كه به همت این انجمن و دانشكده الهیات و با عنایات معاونت محترم پژوهشی دانشگاه بودجه دوره تأمین شد. در شهریور ماه بود كه زمان، مكان و سور مورد تدبر با مشورت‌های استاد محترم نیز قطعی شد. بدین صورت كه زمان دوره از 20م تا 24م شهریور ماه و مكان دوره نیز با همكاری‌های صورت گرفته با معاونت دانشجویی دانشگاه، حسینیه مهمانپذیر شاه خراسان در شهر مقدس قم تعیین شد. با مشورت‌هایی كه با استاد محترم صورت گرفت سور مباركه مورد تدبر نیز مشخص شدند كه به این صورت بودند: قیامت، مدثر، معارج، تحریم، طلاق، تغابن و منافقون. همچنین اعضاء و دانشجویان شركت كننده در طرح نیز 9 نفر از دانشجویان الهیات بودند كه 7 نفر از آنها از گرایش علوم قرآن و حدیث به نام‌های: محمدحسین كشوری از كد 87، محمد رضایی‌مقدم و محمد علی‌محمدی و مجید مجیدی از كد 88، حسن نمكی و رضا علی‌نقی‌پور از كد 89 ، محمد حسن موسوی‌فر از كد 90 و 1 نفر از گرایش فلسفه و كلام اسلامی به نام محسن داودی از كد 90 و 1 نفر نیز از گرایش فقه و مبانی حقوق به نام محمدتقی قنواتی از كد 90 بودند.

برنامه علمی:

برنامه علمی دوره بدین‌گونه بود كه كلاس‌ها از ساعت 7و نیم صبح شروع می شد و تا اذان ظهر 3 كلاس بر گزار می‌شد. پس از اقامه نماز ظهر در حرم مطهر حضرت معصومه و زیارت آن حضرت و استراحت كوتاه كلاس‌های بعد از ظهر نیز از ساعت 15 شروع و 2 كلاس نیز در بعد از ظهر برگزار می شد. در موقع عصر و قبل از نماز مغرب نیز شام داده می‌شد تا دانشجویان عزیز پس از اقامه نماز مغرب و عشاء و زیارت و استفاده از مراسمات زودتر استراحت كرده تا صبح زود بیدار و برنامه‌ها ادامه یابد.

لازم به ذكر است كه در كنار كلاس‌های علمی، زیارت حرم مطهر حضرت معصومه، شركت در مراسمات شهادت امام صادق(علیه الاسلام)، زیارت مسجد مقدس جمكران و كوه‌پیمایی به كوه خضر نیز از دیگر برنامه‌های دوره بود.

دوره از بعد از ظهر 20م شهریور با ارائه تدبری سوره قیامت شروع شده و با دعای توسل در شب روز 23م نیز به پایان رسید. فردای آن یعنی روز جمعه 24م شهریور نیز برنامه كوه‌پیمای به مقصد كوه خضر نیز به همراه استاد محترم برگزار شد و عصر همان روز شهر مقدس قم به سمت تهران ترك شد و بدین صورت دوره در عصر روز 24 به پایان رسید.

برنامه غذایی:

برنامه غذایی دوره نیز شامل دو وعده صبحانه ساعت 7 صبح و شام ساعت 6 عصر و دو میان‌وعده صبح شربت و بیسمویت یا كلوچه و بعد از ظهر میوه بود. لازم به تذكر است به علت رعایت سبك زندگی اسلامی از وعده غذایی ناهار در این دوره استفاده نشدو به جای آن میان‌وعده بسیار سبكی داده می‌شد.



نوع مطلب : اخبار 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
How can you heal an Achilles tendonitis fast?
چهارشنبه 22 شهریور 1396 12:30 ب.ظ
Hello, yup this article is really pleasant and I have learned lot of things from it
concerning blogging. thanks.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر




Admin Logo
themebox Logo